Kılavuz · Mimari
MBSE'de işlevsel, mantıksal ve fiziksel mimari: işlevlerden sistem mimarisine
Bu kılavuzu dinleyin 32 dk
Bir sistem mimarisi iki soruyu sırayla yanıtlar: sistem ne yapmalı ve bunu hangi parçalar yapacak. Bu kılavuz bir mimarinin işlevsel, mantıksal ve fiziksel görünümlerini, neden ayrı tutulduklarını, işlevlerin bunlar aracılığıyla gerçek bileşenlere nasıl tahsis edildiğini ve arayüzlerin ve ödünleşimlerin bu tahsisten nasıl çıktığını, 6U'luk bir Dünya gözlem CubeSat'inin güç ve veri işleme alt sistemleri üzerinde çözümlü olarak anlatır.
Bu sayfada
- Bir sistemin üç görünümü
- Mimarinin yaşam döngüsündeki yeri
- İşlevsel mimari
- Mantıksal mimari
- Fiziksel mimari
- Tahsis: neden kime
- Arayüzler tahsisten çıkar
- Mimari ödünleşimleri
- Çözümlü örnek: EO-1 güç ve veri işleme dilimleri
- LML ve SysML üç görünümü nasıl ifade eder
- Mimari inceleme kontrol listesi
- Yaygın hatalar
- Holarch'ta deneyin
- Sonra nereye gidilir
Bir sistemin üç görünümü
Bir mimariyi çizmek kolay, doğru yapmak zordur, çünkü tek bir çizim genellikle aynı anda üç farklı şey söylemeye çalışır: sistemin ne yaptığı, işinin tutarlı parçalara nasıl gruplandığı ve hangi donanım ve yazılımın gerçekten üretileceği. Model tabanlı sistem mühendisliği bunları aynı sistemin, tahsisle bağlanan üç görünümüne ayırır:
| İşlevsel mimari | Mantıksal mimari | Fiziksel mimari | |
|---|---|---|---|
| Yanıtladığı | Sistem ne yapmalı? | İş, teknolojiden bağımsız olarak öğelere nasıl gruplanıyor? | İşi hangi gerçek bileşenler yapıyor? |
| Öğeler | İşlevler ve alıp verdikleri öğeler | Mantıksal öğeler (mantıksal bileşenler veya işlev blokları da denir) ve mantıksal arayüzleri | Fiziksel arayüzleriyle donanım, yazılım, insanlar ve tesisler |
| Adlandırma | Bir fiil ve bir isim: Regulate Bus Power | Bir rol için bir isim: Power Conditioning | Bir nesne için bir isim: Power Distribution Unit |
| Ne zaman değişir | Gereksinimler değiştiğinde | Konsept değişir | Bir tedarikçi, bir teknoloji veya bir parça numarası değişir |
| Bağlantı biçimi | Girdiler ve çıktılar | Mantıksal arayüzler: nasıl değil, neyin geçmesi gerektiği | Kablolar, veri yolları, telsiz bağlantıları, borular, mekanik bağlantılar |
| Tipik diyagramlar | İşlev ağacı, FFBD, N2 şeması | Mantıksal öğelerin blok diyagramları, öğelerin N2 şeması | Asset veya blok diyagramları, iç blok diyagramları, arayüz diyagramları |
Görünümleri ayrı tutmak, bir ekibin birini değiştirirken diğerlerini yeniden çizmemesini sağlar. Batarya tedarikçisi değişirse fiziksel görünüm değişir, işlevler yerinde kalır. Müşteri bir gereksinim eklerse bir işlev ortaya çıkar ve ekip, kimse kutular üzerinde tartışmaya başlamadan önce bu işlevin hangi mantıksal öğeye ait olması gerektiğini sorabilir. Ekip iki tasarımı karşılaştırmak isterse işlevsel ve mantıksal görünümleri sabit tutup yalnızca fiziksel olanı değiştirebilir; karşılaştırmayı adil kılan da budur.
ISO/IEC/IEEE 42010 bu fikre bakış açıları ve görünümler der: her biri belirli paydaşların kaygılarını yanıtlayan birkaç görünümle tanımlanan tek bir mimari. Buradaki üç görünüm, hemen her sistem projesinin ihtiyaç duyduğu görünümlerdir.
Terminoloji üzerine bir not
Bu sözcükler her yerde aynı şekilde kullanılmaz. Bazı metinler, ikisi de donanımdan bağımsız olduğu için işlevsel mimariye mantıksal mimari der; işlevsel analiz kılavuzu “mantıksal görünüm” ifadesini bu geniş anlamda kullanır. Diğerleri “mantıksal” sözcüğünü yalnızca burada anlatılan orta katman, yani işlevlerin teknolojiden bağımsız öğelere gruplanması için kullanır. Birçok küçük proje orta katmanı atlar ve işlevleri doğrudan fiziksel alt sistemlere tahsis eder. Proje hangisini kullandığını yazıya döktüğü ve işlevleri, rolleri ve parça numaralarını aynı diyagrama koymadığı sürece bunlardan herhangi biri işe yarar.
Mimarinin yaşam döngüsündeki yeri
ISO/IEC/IEEE 15288 bu çalışmayı iki teknik sürece yerleştirir. Mimari tanımlama süreci (madde 6.4.4) aday mimariler geliştirir, bunları değerlendirir ve tutarlı görünümler kümesi olarak ifade edilen birini seçer. Ardından tasarım tanımlama süreci (madde 6.4.5) her öğeye onu üretmeye veya satın almaya yetecek ayrıntıyı verir. Sistem gereksinimleri tanımlama ikisini de besler ve sistem analizi (6.4.6) adaylar arasında karar veren sayıları sağlar.
NASA Systems Engineering Handbook (NASA/SP-2016-6105 Rev 2) aynı sırayı farklı adlarla izler: mantıksal ayrıştırma (bölüm 4.3) gereksinimleri işlevsel ve davranışsal modellere dönüştürür, tasarım çözümü tanımlama (bölüm 4.4) da bunları alternatif fiziksel tasarımlara dönüştürür ve birini seçer. INCOSE Systems Engineering Handbook bunları birbirine bağlayan döngüleri anlatır: mimari çalışma ekibi düzenli olarak gereksinimlere, tasarım çalışması da mimariye geri gönderir.
Uygulamada: önce işlevsel mimari, sonra mantıksal gruplama, sonra arayüzleri ve bütçeleri karşılaştırılabilsin diye her biri tam olarak tahsis edilmiş bir veya daha fazla aday fiziksel mimari, sonra birini seçmek için bir ödünleşim çalışması ve son olarak arayüz tanımlama ve bileşen tasarımı.
İşlevsel mimari
İşlevsel mimari, nasıl yapılacağına bağlanmadan sistemin ne yapması gerektiğini belirtir. Yapı taşları bir işlev ağacı (düzey düzey ayrıştırılan tek bir üst düzey işlev), her üst işlev için bir akış (sıra, paralel dallar, alternatifler ve döngüler) ve her işlevin ürettiği ve tükettiği öğelerdir. Her işlev, karşıladığı gereksinimlere izlenir.
İşlevsel analiz kılavuzu yöntemi aşağıda kullanılan aynı CubeSat üzerinde ele alır. Mimari çalışma açısından temel sonuçları en alt düzey işlevler (tahsis edilen birimler), aralarındaki öğeler (arayüzlerin ham maddesi) ve her işlev üzerindeki gereksinimlerdir; bu gereksinimler işlevle birlikte onu gerçekleştiren bileşene taşınır.
Mantıksal mimari
Mantıksal öğe, sistemin ihtiyaç duyduğu ve onu taşıyacak teknoloji seçilmeden belirtilen bir sorumluluktur. Energy Storage bir mantıksal öğedir; bir lityum iyon batarya paketi, bir süperkapasitör bankası ve bir volan onu gerçekleştirmenin üç fiziksel yoludur. Mantıksal mimari işlevleri bu tür öğelere gruplar ve aralarında neyin geçmesi gerektiğini kaydeder.
İşlevler ile parçalar arasına neden bir katman eklenir? Üç nedenle:
- Tasarımı istikrarlı kılar. İşlevler ince taneli, parçalar ise değişkendir. Sorumlulukları net bir avuç mantıksal öğe tedarikçi değişikliklerini ve teknoloji yükseltmelerini atlatır; böylece onlara göre yazılan gereksinimler ve arayüzler de ayakta kalır.
- Alternatiflere çerçeve çizer. Bir ödünleşim çalışması fiziksel adayları aynı mantıksal öğelere göre karşılaştırır. Bu ortak çerçeve olmadan iki aday çoğu zaman nasıl yaptıklarının yanı sıra ne yaptıklarında da farklılaşır ve karşılaştırma adil olmaz.
- “Neyin bir arada olduğunu” “neyin birlikte satın alındığından” ayırır. İki mantıksal öğe tek bir kutuda bulunabilir (hem komut işleme hem de arıza yönetimi yapan bir uçuş bilgisayarı) veya bir öğe birkaç kutuya yayılabilir (yazılım ile bir donanım koruma devresi arasında bölünmüş arıza yönetimi). Bu farkı açıkça görmek, iyi bir tahsis kararının başlangıcıdır.
Mantıksal öğeleri oluşturmak için işlevlerin N2 şemasına bakın. Çok sayıda öğe alıp veren, veri paylaşan veya aynı hızda çalışması gereken işlevler bir aradadır; az alışveriş yapan işlevler ayrı durabilir. Bu, yazılımdan bilinen bağdaşıklık ve bağlaşım kuralıdır: bir öğenin içinde güçlü bağlar, öğeler arasında az bağ. Her öğeyi sorumluluğuna göre adlandırın, her işlevin tam olarak bir öğeye düştüğünü denetleyin ve her biri için tek cümlelik bir amaç yazın.
Fiziksel mimari
Fiziksel mimari gerçek şeyleri adlandırır: donanım montajları, yazılım öğeleri, insanlar ve tesisler; sistemden segmentler ve alt sistemler üzerinden bileşenlere inen bir döküm olarak düzenlenir. Her bileşen tasarımın ve bütçelerin ihtiyaç duyduğu öznitelikleri (kütle, güç, veri hızı, maliyet) taşır ve diğerlerine fiziksel arayüzlerle bağlanır: kablo demetleri, veri yolları, telsiz bağlantıları, mekanik bağlantı elemanları, akışkan hatları.
Dış sistemleri ve ortamı sistem sınırının dışındaki bağlam olarak dahil edin; böylece onların arayüzleri de listelenebilir.
Tahsis: neden kime
Tahsis, bir görünümdeki belirli bir öğenin bir sonraki görünümdeki belirli bir öğe tarafından gerçekleştirildiği kararıdır. Bir zincir olarak ilerler:
requirement -> satisfied by -> function
function -> allocated to -> logical element
logical -> allocated to -> physical component
Mantıksal katman atlandığında işlevler doğrudan fiziksel bileşenlere tahsis edilir. İşlev olmayan gereksinimler ve kısıtlar (kütle, çalışma sıcaklığı, zorunlu bir standart) doğrudan bileşenlere veya sisteme tahsis edilir, asla işlev ağacına zorla sokulmaz.
Kurallar
- En alt düzeydeki her işlev tahsis edilir. Kimsenin gerçekleştirmediği bir işlev, sistemin yapmayacağı bir iştir. Üst işlevler alt işlevleri üzerinden karşılanır.
- En alt düzeydeki her işlevin tek bir sahibi vardır. Bir işlevi gerçekleştirmek için iki bileşenin iş birliği yapması gerekiyorsa içinde bir arayüz saklıdır; işlevi her parçanın tek bir gerçekleştiricisi olana kadar ayrıştırın, aralarındaki arayüz de görünür hâle gelir.
- Birçok işlevin tek bir bileşene tahsisi olağandır. Bir uçuş bilgisayarı komutları zamanlar, veri depolar ve arıza yönetimini çalıştırır. Çoktan bire tahsis, gerçek donanımın verimli kullanılma biçimidir; yalnızca bileşenin birleşik yükü (işlem, bellek, güç, zamanlama) taşıyabildiğini denetleyin.
- Bir işlevin birçok bileşene tahsisi bir işarettir. En alt düzeyde, işlevin yeterince ayrıştırılmadığı anlamına gelir. Üst düzeyde ise beklenen bir durumdur: bir üst işlev, alt işlevlerini gerçekleştiren bileşenler kümesi tarafından gerçekleştirilir.
- Tahsis iki yönde de izlenebilir. Herhangi bir bileşenden onun gerçekleştirdiği işlevleri ve bunlar üzerinden karşılaması gereken gereksinimleri listeleyebilirsiniz; herhangi bir gereksinimden de sorumlu işlevi ve bileşeni bulabilirsiniz. Değişiklik etki analizini mümkün kılan budur (gereksinim izlenebilirliği kılavuzu nasıl yapıldığını gösterir).
Tahsisi incelemenin olağan yolu bir tahsis matrisidir: satırlarda işlevler, sütunlarda bileşenler ve bir bileşenin bir işlevi gerçekleştirdiği yerde bir işaret. Boş bir satır tahsis edilmemiş bir işlevdir; boş bir sütun hiçbir şey yapmayan bir bileşendir; en alt düzeyde iki işaretli bir satır paylaşılan bir işlevdir.
Tahsisi tek bir diyagramda gösterin
Bir matris soruları hücre hücre yanıtlar. Tahsisli bir hiyerarşi aynı bağlantıları fiziksel dökümün biçiminde gösterir: solda sistem, bir sütunda alt sistemleri ve her birinin gerçekleştirdiği işlevler, yanlarında da her alt sistemin bileşenleri kendi işlevleriyle listelenmiş. Tek bir resim kimin ne yaptığını ve o işin yapıda nerede durduğunu gösterir.
Şekil 1 EO-1 Spacecraft'ı bu şekilde çizer. Soldan sağa okuyun. Bir alt sistemin altındaki satır, onun kendi gerçekleştirdiği işlevleri listeler; bileşen listesi de parçalarına verilen işlevleri ekler. 1.3 EPS, F3 Generate and Store Power işlevini gerçekleştirir ve listesi F3.1 ile F3.3'ü güneş dizilerine, batarya paketine ve güç dağıtım ünitesine verir. 1.5 Communications kendisi hiçbir şey gerçekleştirmez: işi UHF alıcı-vericisi (F6) ve S bandı vericisi (F9) üzerindedir. Sistem kutusu, hiçbir alt sistemin tek başına sahiplenmediği F5 Operate Imaging Orbits işlevini taşır. OPS.4 ve SM.2 gibi numaralar, aynı alt sistemlerin gerçekleştirdiği operasyon senaryosu adımları ve güvenli mod etkinlikleridir.
Bu görünümde iki denetim saniyeler sürer:
- Her işlev en az bir alt sistem tarafından karşılanır. İşlev listesini aşağı doğru izleyin ve her numarayı diyagramda bulun. F1 ile F10 arasının tümü görünür. F11 Process and Deliver Images görünmez, çünkü onu yerdeki 2.2 Mission Operations Center gerçekleştirir. Sistemin veya komşularının hiçbir diyagramında görünmeyen bir işlevin gerçekleştiricisi yoktur.
- Birkaç alt sistemin altında görünen bir işlev bir arayüzü işaret eder. Bir numara iki alt sistemin altında çıktığında bu alt sistemler o işi paylaşır ve aralarından geçen her şey, çizilmiş olsun ya da olmasın, bir arayüzdür. İşlevi her parçanın tek bir gerçekleştiricisi olana kadar ayrıştırın ve arayüzü kaydedin. EO-1'de her işlev bir kez görünür.
SysML aynı bilgiyi blok blok, bloğa tahsis edilenleri listeleyen bir allocatedFrom bölmesinde gösterir. Tahsisli hiyerarşi bu listeleri dökümün tamamı için aynı anda gösterir.
Arayüzler tahsisten çıkar
İşlevsel görünümde bir öğe bir işlevden diğerine geçer. Tahsisten sonra aynı öğe, ilk işlevi gerçekleştiren bileşenden ikinci işlevi gerçekleştiren bileşene geçer. Bunlar farklı bileşenlerse öğe artık fiziksel bir sınırı geçer ve onu bir şeyin taşıması gerekir. Arayüzler buradan doğar:
- İşlevler arasında alınıp verilen her öğe için üreten ve tüketen işlevin gerçekleştiricisine bakın.
- Gerçekleştirici aynıysa alışveriş o bileşenin içindedir; bileşenin kendi ekibinin tasarım konusudur.
- Gerçekleştiriciler farklıysa alışverişin aralarında fiziksel bir yola ihtiyacı vardır: onu taşıyabilecek mevcut bir arayüz veya yeni bir arayüz.
- Her yolun kapasitesini taşıdığı her şeyle karşılaştırın ve her arayüze bir sahip ve bir durum verin.
Tahsis seçimlerinin bu kadar önemli olmasının nedeni de budur. Bir işlevi bir bileşenden diğerine taşımak arayüzler oluşturabilir, kaldırabilir veya yoğun bir veri akışını daha yavaş bir bağlantıya kaydırabilir. İyi bir tahsis en yoğun ve en sık alışverişleri bileşenlerin içinde tutar, basit ve istikrarlı alışverişleri sınırlara bırakır. Arayüzler bulunduktan sonra bunların nasıl tanımlanıp denetleneceğini arayüz kontrol belgesi kılavuzu ele alır.
Mimari ödünleşimleri
Makul tek bir fiziksel mimari neredeyse hiçbir zaman yoktur. Her aday aynı mantıksal öğeleri farklı şekilde gerçekleştirir ve bir ödünleşim çalışmasının tarttığı şey de bu farklardır:
- Bütünleştirme ve ayırma. Birkaç mantıksal öğeyi tek bir bileşene koymak kütleden, güçten ve arayüzlerden tasarruf sağlar, ama arızalarını ve takvimlerini birbirine bağlar. Onları ayırmak, daha fazla arayüz pahasına arızaları ve tedarikçileri yalıtır.
- Donanım ve yazılım. Düşük gerilim koruması gibi bir işlev uçuş bilgisayarında bir yazılım kuralı, güç ünitesinde bir donanım koruma devresi veya her ikisi olabilir. Her seçim gereksinimleri, test çabasını ve arıza modlarını kaydırır.
- Yoğun akışların nereye gittiği. Yüksek hızlı veri, yüksek güç ve sıkı zamanlama sınırlar boyunca pahalıdır. Yoğun bir akışın üreticisini ve tüketicisini farklı bileşenlere koyan bir tahsis, aralarında yetenekli bir arayüze ihtiyaç duyar.
Adayları gereksinimlerden türetilen ölçütlere göre, ağırlıkları puanlar bilinmeden önce üzerinde anlaşılarak puanlayın ve kazanan değişmeden önce ağırlıkların ne kadar oynayabileceğini sınayın. Ödünleşim çalışması örneği bu yöntemi aynı CubeSat üzerinde adım adım uygular; Monte Carlo kılavuzu da paylar küçük olduğunda belirsiz girdilerin nasıl ele alınacağını gösterir.
Çözümlü örnek: EO-1 güç ve veri işleme dilimleri
Örnek EO-1'dir: 500 km'lik güneşle eş zamanlı bir yörüngedeki kurgusal, 6U'luk bir Dünya gözlem CubeSat'i; diğer kılavuzların izlediği sistemin aynısı (MBSE örnek projesi modelin tamamını adım adım ele alır). İki dilimi, işlevlerden bileşenlere uzanan zincirin tamamını gösterir: elektrik güç alt sistemi (EPS) ile komut ve veri işleme (C&DH). Aşağıdaki her şey, EO-1 referans modelinin (v1.0) ve Holarch 2.2.1 veya sonrasında oluşturulan demo projelerin parçası olan L1 ile L6 arasındaki mantıksal katman dahil, modelden alınmıştır.
İndirme: EPS ve C&DH için EO-1 tahsis zinciri (CSV): her EPS ve C&DH işlevi için gereksinimleri, mantıksal öğesi, bileşeni, diğer bileşenlerle alıp verdiği öğeler ve bunları taşıyan arayüzlerle bir satır. Kendi tahsis tablonuz için şablon olarak kullanın.
Fiziksel mimari
Modelin fiziksel dökümü 0 EO-1 Mission ile başlar; altında uzay aracı, yer segmenti, fırlatma aracı ve yörünge ortamı bulunur. Uzay aracının altı alt sistemi vardır ve bunlardan üçü parçalara ayrılmıştır:
- 1.3 EPS şunları içerir: 1.3.1 Solar Arrays (açılabilir iki üç eklemli panel), 1.3.2 Battery Pack (8 hücreli lityum iyon, 77 Wh) ve 1.3.3 Power Distribution Unit (tepe güç izleme, 12 V regülasyonu, anahtarlamalı yük çıkışları).
- 1.4 C&DH tek bir ünitedir: 64 GB faydalı yük depolamalı bir uçuş bilgisayarı.
- Conduit'ler numaralı fiziksel arayüzlerdir; örneğin EPS'den çıkan güç hatları için IF-01 ile IF-04 ve güç dağıtım ünitesi ile uçuş bilgisayarı arasındaki bir I2C bağlantısı olan IF-09 Power Telemetry Link.
İki dilim için bir mantıksal katman
Fiziksel döküm tek başına işlevlerden doğrudan alt sistemlere ve parçalara gider. İki dilim için bir mantıksal katman, ara adımın neler kattığını gösterir. L0 EO-1 Logical Architecture altındaki L1 ile L6 arasındaki altı mantıksal öğe ilgili işlevleri kapsar:
| Mantıksal öğe | Sorumluluk | İçinde gruplanan işlevler | Gerçekleştiren |
|---|---|---|---|
| L1 Power Generation | Dış bir enerji kaynağını elektrik gücüne dönüştürmek | F3.1 Convert Sunlight to Power | 1.3.1 Solar Arrays |
| L2 Energy Storage | Tutulma ve tepe yükler için enerji tutmak | F3.2 Store Battery Energy | 1.3.2 Battery Pack |
| L3 Power Conditioning and Distribution | Barayı regüle etmek, şarjı yönetmek, yükleri anahtarlamak | F3.3 Regulate Bus Power | 1.3.3 Power Distribution Unit |
| L4 Onboard Command Processing | Komutları doğrulamak, zamanlamak ve yürütmek | OPS.3 Load Command Schedule, SM.1 Execute Command Schedule, SM.3 Enable S-band Transmitter | 1.4 C&DH |
| L5 Payload Data Management | Faydalı yük verisini sıkıştırmak, depolamak ve aktarmak | F8 Store Payload Data, OPS.7 Encode and Store Image | 1.4 C&DH |
| L6 Fault Management | Arızaları algılamak ve uzay aracını güvenli bir duruma getirmek | F10 Enter Safe Mode | 1.4 C&DH |
EPS tarafı bire bir eşlenir: her mantıksal öğenin kendi parçası vardır. C&DH tarafı öyle değildir: üç mantıksal öğe tek bir uçuş bilgisayarını paylaşır. İkinci bir işlemcinin kütle, güç ve hacim maliyeti olduğu bir CubeSat için bu meşru bir tasarım seçimidir, ancak mantıksal katman bunu bir kaza değil, görünür bir seçim hâline getirir. Bir ödünleşim çalışmasının tartabileceği alternatifleri de gösterir: L5'in ayrı bir yığın bellek ünitesinde olması veya L6'nın bir kısmının güç dağıtım ünitesinde donanımsal bir düşük gerilim koruması olması; bu sonuncusu uçuş yazılımına bağlı kalmadan 4.3 gereksinimini (düşük gerilim algılandıktan sonra 10 saniye içinde güvenli mod) karşılar.
Bir matriste denetlenen tahsis
Model her işlevin gerçekleştiricisini bir performed by bağlantısıyla kaydeder. Satırlarda F0 Perform EO-1 Mission işlev ağacı, sütunlarda görevin asset ağacı bulunan bir tahsis matrisi tahsisin tamamını aynı anda gösterir (hiçbir şey gerçekleştirmeyen sütunlar gizlenir):
Matrisi kurallara göre okuyun:
- Her işlev tahsis edilmiştir. 18 işlevin her birinde tam olarak bir işaret vardır. Tek boş satır, alt işlevleri üzerinden karşılanan üst düzey işlev F0'dır.
- Üst işlevler alt sistemlere, alt işlevler parçalara gider. F3 Generate and Store Power'ı EPS, üç alt işlevini de üç EPS parçası gerçekleştirir. Tahsis düzeyler boyunca tutarlıdır: her alt işlevin gerçekleştiricisi, üst işlevin gerçekleştiricisinin bir parçasıdır.
- C&DH üzerinde çoktan bire. C&DH sütununda bu ağaçta iki işaret vardır, F8 ve F10. Modelin tamamında altı eylem gerçekleştirir; operasyon senaryosundan OPS.3 Load Command Schedule ve OPS.7 Encode and Store Image ile durum makinesinden iki mod etkinliği bunlara eklenir. Bu, yukarıdaki L4 ile L6 gruplamasının somutlaşmış hâlidir.
- Bir parçanın işini yapan bir alt sistem. F4.2 Compute Control Torques'u 1.2 ADCS'nin kendisi gerçekleştirir, kardeşleri ise parçalara (yıldız izleyici, reaksiyon tekerlekleri, manyetik tork vericiler) gider. Dökümde ADCS'nin bir denetleyici parçası yoktur, ancak parça düzeyindeki üç bağlantı (IF-16 ile IF-18) ADCS'de sona erer. ADCS Controller gibi bir parça ekleyip F4.2'yi ve bu bağlantı uçlarını ona taşımak, dökümün arayüzlerin zaten ima ettiği şeyi söylemesini sağlardı.
- Uzay aracının tamamına ait bir işlev. F5 Operate Imaging Orbits'i 1 EO-1 Spacecraft gerçekleştirir. Bu, gerçekte diğer işlevler üzerinde yinelenen bir döngü olan bir işlev için doğrudur: hiçbir alt sistem onu tek başına sahiplenmez ve gereksinimleri (yeniden ziyaret süresi, görev ömrü) sistem düzeyindedir.
Matris ayrıca gereksinimlere göre ikinci kez bakılması gereken tahsisleri de ortaya çıkarır. Gereksinimler temel çizgisinden sonra eklenen 4.4 Downlink Encryption gereksinimi F8 Store Payload Data ve C&DH tarafından karşılanır. Çerçeveleri şifrelemek, onları depolamaktan farklı bir dönüşümdür; L5 altında Encrypt Downlink Frames gibi bir işlev bunu daha kesin taşır ve test ekibine bakacağı tek bir yer verir.
Tahsisten çıkan arayüzler
Her güç işlevi bir parçaya tahsis edildiğinde, bu işlevler arasındaki öğeler EPS'nin nerede fiziksel yollara ihtiyaç duyduğunu gösterir. EPS'nin bir Fiziksel G/Ç Diyagramı, bir parçanın gerçekleştirdiği bir işlevin başka bir parçanın gerçekleştirdiği bir işleve öğe gönderdiği her yerde bir çizgi çizer:
Her çizgi, tahsisin fiziksel bir alışverişe dönüştürdüğü işlevsel bir alışveriştir:
| Öğe | Kaynak işlev (gerçekleştiren) | Hedef işlev (gerçekleştiren) | Taşıyan |
|---|---|---|---|
| Array Power Output | F3.1 (Solar Arrays) | F3.3 (Power Distribution Unit) | IF-20 Array Power |
| Battery Charge Power | F3.3 (Power Distribution Unit) | F3.2 (Battery Pack) | IF-21 Battery Power |
| Battery Discharge Power | F3.2 (Battery Pack) | F3.3 (Power Distribution Unit) | IF-21 Battery Power |
| Power Telemetry | F3.3 (Power Distribution Unit) | F10 Enter Safe Mode (C&DH) | IF-09 Power Telemetry Link |
| Safe Mode Commands | F10 Enter Safe Mode (C&DH) | F3.3 (Power Distribution Unit) | IF-09 Power Telemetry Link |
| Solar Illumination | Yörünge ortamı (sistemin dışında) | F3.1 (Solar Arrays) | IF-23 Sunlight Path |
EPS'nin iç blok diyagramı aynı alışverişleri fiziksel taraftan gösterir: parçalar arasındaki her bağlayıcı, durumu ve taşıdığı öğeler.
Üç nokta öne çıkar:
- Her işlevsel alışverişin bir yolu vardır. IF-20 ve IF-21, F3.1, F3.2 ve F3.3 farklı parçalarda olduğu için vardır. Şarj denetimi batarya paketine yerleştirilmiş olsaydı Battery Charge Power paketin içinde bir alışveriş olurdu ve IF-21 bunun yerine regüle edilmemiş bara gücü taşırdı: bir arayüzün ne taşıdığına tahsis karar verir.
- Dilimler tek bir arayüzde buluşur. C&DH güç hattı dışında EPS ve C&DH dilimleri arasındaki tek alışveriş, arıza yönetiminin telemetri ve komut döngüsüdür. L6 Fault Management uçuş bilgisayarında bulunurken güç verileri güç dağıtım ünitesinden geldiği için IF-09, 4.3 gereksiniminin kritik yolu üzerindedir. 0.4 Mbps'lik bir I2C bağlantısında 0.01 Mbps telemetri ve 0.001 Mbps komut taşır, bol bir pay; ancak gecikmesi ve uçuş bilgisayarı meşgulken veya yeniden başlarken nasıl davrandığı artık ICD'de yer almalıdır.
- Sınır tiplidir. IF-22 Regulated Bus, 12 V Power Interface ile tiplenmiş EPS portu 12 V Bus'ta sona erer. Güç çeken her alt sistem bu tek tanıma bağlanır; böylece bara geriliminde veya akım sınırında yapılan bir değişiklik tek bir yerde yapılır.
Güç dilimindeki açık bir ödünleşim
Tahsis bütçeleri de doğru yere koyar. 3.1 gereksinimi güneş dizilerinden ömür sonunda en az 30 W yörünge ortalaması güç üretmelerini ister (ön tasarım incelemesinden sonra yörünge ortalaması yük 26 W'a çıkana kadar bu değer 28 W idi). TC-06 tepe değer olarak 75.1 W ölçtü; modelin 0.62 güneşli kısmı ve 0.6 güç yolu verimiyle bu, 30 W'ın altında, yaklaşık 27.9 W yörünge ortalaması verir. Gereksinim F3.1 üzerinden güneş dizilerine tahsis edilmiştir, dolayısıyla açık oraya düşer ve seçenekler mimari düzeydedir:
- L1'de daha fazla dizi alanı veya daha yüksek verimli hücreler (kütle, açılma karmaşıklığı, maliyet);
- L3'te 0.6 verimi yükselten daha iyi bir güç yolu (güç dağıtım ünitesinde farklı bir regülatör topolojisi);
- daha az yük: yörünge başına daha az hedefi görüntüleyen bir operasyon değişikliği; bu da sorunu görev gereksinimlerine taşır.
Her biri fiziksel mimaride veya konseptte aday bir değişikliktir ve her biri aynı ölçütlere göre puanlanabilir. Mimariden ödünleşim çalışmasına uzanan köprü budur; bu köprü kapanana kadar TC-06 sonucu, izlenebilirlik kılavuzunun anlattığı gibi şüpheli kalır.
LML ve SysML üç görünümü nasıl ifade eder
LML (Lifecycle Modeling Language) sözcük dağarcığını küçük tutar. İşlevler Action'lardır; decomposed by ile ayrıştırılır ve generates ile receives üzerinden Input/Output alıp verir. Bileşenler Asset'lerdir ve Input/Output'ları transfer eden Conduit'lerle bağlanır. Tahsis, bir Asset'ten bir Action'a uzanan performs ilişkisidir (ters yönden okunduğunda performed by) ve gereksinimler satisfies ile tahsis edilir. LML'de mantıksal öğeler için ayrı bir sınıf yoktur; mantıksal bir katman isteyen bir proje onu Logical gibi bir etiketle işaretlenmiş ikinci bir Asset ağacı olarak modeller. EO-1 bunu yapar: şeması her işlevi kendi mantıksal öğesine gruplayan bir ilişki çifti, allocated to / allocated from, ekler; böylece performed by işi yapan parça anlamını korur ve her parça gerçekleştirdiği mantıksal öğeye related to ile bağlanır.
SysML'in özel bir tahsis kavramı vardır. SysML v1'de işlevler aktiviteler veya eylemler, bileşenler bloklar ve parçalardır; tahsis ise genellikle bir aktivite diyagramında kulvarlar (allocate activity partitions) veya bloklar üzerinde tahsis bölmeleri olarak gösterilen bir «allocate» bağımlılığıdır. Mantıksal ve fiziksel mimariler genellikle aralarında tahsisler bulunan iki blok hiyerarşisidir.
SysML v2'de aynı fikirler metin olarak yazılır. Eylemler action def ve action, bileşenler part def ve part, tahsis ise allocate … to …; ifadesidir (bir parça bir eylemi gerçekleştirdiğinde perform). Aşağıdaki listeleme iki EO-1 dilimini bu biçimde yazar: işlevsel, mantıksal ve fiziksel görünümler, aralarındaki tahsis zinciri ve IF-09'a dönüşen telemetri döngüsü.
package EO1Architecture {
// Items the functions exchange
item def PowerTelemetry;
item def SafeModeCommands;
// Functional architecture: what the system does
action def GenerateAndStorePower {
action convertSunlight;
action storeEnergy;
action regulateBus {
out telemetry : PowerTelemetry;
in commands : SafeModeCommands;
}
}
action def EnterSafeMode {
in telemetry : PowerTelemetry;
out commands : SafeModeCommands;
}
action def StorePayloadData;
// Logical architecture: solution-independent elements
part def PowerGeneration;
part def EnergyStorage;
part def PowerConditioning;
part def FaultManagement;
part def DataStorage;
// Physical architecture: the real components
part def SolarArray;
part def BatteryPack;
part def PowerDistributionUnit;
part def FlightComputer;
part def Spacecraft {
action power : GenerateAndStorePower;
action safeMode : EnterSafeMode;
action storeData : StorePayloadData;
part logical {
part generation : PowerGeneration;
part storage : EnergyStorage;
part conditioning : PowerConditioning;
part faults : FaultManagement;
part data : DataStorage;
}
part eps {
part solarArrays : SolarArray[2];
part battery : BatteryPack;
part pdu : PowerDistributionUnit;
}
part cdh : FlightComputer;
// Functions to logical elements
allocate power.convertSunlight to logical.generation;
allocate power.storeEnergy to logical.storage;
allocate power.regulateBus to logical.conditioning;
allocate safeMode to logical.faults;
allocate storeData to logical.data;
// Logical elements to physical components
allocate logical.generation to eps.solarArrays;
allocate logical.storage to eps.battery;
allocate logical.conditioning to eps.pdu;
allocate logical.faults to cdh;
allocate logical.data to cdh;
// The functional exchange becomes an interface between components
flow of PowerTelemetry from power.regulateBus.telemetry to safeMode.telemetry;
flow of SafeModeCommands from safeMode.commands to power.regulateBus.commands;
}
}
İki allocate logical.… to cdh; satırı, C&DH'nin çoktan bire tahsisini bir bakışta gösterir. SysML v2 öğreticisi, perform ile tahsisi dahil EO-1 güç sistemini adım adım oluşturur.
Mimari inceleme kontrol listesi
- Proje hangi görünümleri kullandığını (işlevsel ve fiziksel ya da işlevsel, mantıksal ve fiziksel) ve her sözcüğün ne anlama geldiğini yazıya dökmüştür.
- En alt düzeydeki her işlev tam olarak bir mantıksal öğeye veya bileşene tahsis edilmiştir.
- Her bileşen en az bir işlev gerçekleştirir ve her mantıksal öğe en az bir bileşen tarafından gerçekleştirilir.
- Her işlevin gerçekleştiricisi, üst işlevinin gerçekleştiricisinin bir parçasıdır.
- Birçok işlev gerçekleştiren bileşenlerin birleşik yükü denetlenmiştir: işlem, bellek, güç ve zamanlama.
- Farklı bileşenlerdeki işlevler arasında alınıp verilen her öğenin fiziksel bir yolu vardır ve her yol en az bir öğe taşır.
- Her arayüzün bir sahibi, bir durumu ve taşıdıklarının toplamına göre denetlenmiş bir kapasitesi vardır.
- Kısıt niteliğindeki gereksinimler uydurulmuş işlevlere değil, bileşenlere veya sisteme tahsis edilmiştir.
- Kütle, güç ve veri bütçeleri bileşenlere tahsis edilmiştir ve paylarıyla birlikte sistem sınırları içinde toplanır.
- Her büyük tahsis kararı için en az bir alternatif fiziksel mimari değerlendirilmiş ve seçim gerekçesiyle birlikte kaydedilmiştir.
Yaygın hatalar
| Hata | Neden zararlı | Düzeltme |
|---|---|---|
| Fiziksel blok diyagramıyla başlamak | Tasarım, işlevler bilinmeden sabitlenir; işlevler sonradan kutulara uyacak şekilde eğilip bükülür | Önce işlevler ve alışverişleri üzerinde anlaşın, sonra tahsis edin |
| Bileşenlerin adını taşıyan işlevler | İşlevsel ve fiziksel görünümler tek bir çizime dönüşür ve alternatifler karşılaştırılamaz | İşlevleri, herhangi bir tasarımın gerçekleştirebileceği bir fiil ve bir isimle adlandırın |
| Paylaşılan en alt düzey işlevler | İşlevin içinde bir arayüz saklanır ve kimse onu sahiplenmez | Her parçanın tek bir gerçekleştiricisi olana kadar ayrıştırın |
| İşlev listesini bire bir yansıtan alt sistemler | Her işlev kendi alt sistemini alır; böylece tahsis hiçbir şeye karar vermez ve fiziksel görünüm işlevsel olanı tekrarlar | Konum, teknoloji veya tedarikçi gibi fiziksel ölçütlere göre bölümleyin ve işlevlerin alt sistemlere yayılmasına izin verin (her parçanın yine tek bir gerçekleştiricisi olacak şekilde ayrıştırılmış olarak) |
| Tahsisin modelin yanında bir elektronik tabloda tutulması | Tablo ile model birbirinden uzaklaşır; etki analizi yanlış yanıtlar verir | Tahsisi modelde bağlantılar olarak kaydedin ve matrisi bunlardan üretin |
| Kablo demeti çiziminden listelenen arayüzler | Kablosuz alışverişler (telsiz, optik, ısıl, yazılım) gözden kaçar | Arayüzleri tahsis edilmiş işlevsel alışverişlerden türetin |
Holarch'ta deneyin
Holarch, LML projeleri ve SysML v2 projeleri olan bir MBSE aracıdır. Bir LML projesinde işlevler Action, bileşenler Asset, tahsis ise performed by'dır; bir SysML v2 projesinde bunlar perform ve allocate ile ilişkilendirilen action ve part kullanımlarıdır (bkz. SysML v2 projeleri). Yukarıdaki örnek CubeSat EO-1 demo projesidir: Projeleri yönet → Proje dosyaları ▾ → Yeni demo proje → CubeSat (Rehberli sistem mühendisliği) ile oluşturun. Mimarisini incelemek için:
- İşlev ağacı, akış ve FFBD için Davranış → İşlevsel Analiz öğesini açın. Her işlevi özellik panelinin İzleme bölümünde performed by ile bileşenine bağlayın ve gerçekleştiricileri tahsis tablosunda göstermek için Alt sistem kutusunu işaretleyin.
- Tahsis matrisi için Doğrulama → İzlenebilirlik Matrisi öğesini açın. Satırlar çipine tıklayın ve F0 Perform EO-1 Mission ile Bir kök nesne altındaki hiyerarşi seçeneğini belirleyin; Sütunlar çipine tıklayın ve 0 EO-1 Mission ile Bir kök nesne altındaki hiyerarşi seçeneğini belirleyin; İlişki alanını performed by olarak ayarlayın ve Boş sütunları gizle kutusunu işaretleyin. Tahsis etmek için boş bir hücreye, kurulumu saklamak için Görünümü kaydet… düğmesine tıklayın. Bkz. İzlenebilirlik Matrisi belgeleri.
- Fiziksel mimari için Diyagramlar sayfasından 1 EO-1 Spacecraft öğesinin Asset Diyagramı'nı açın, ardından diyagram türü seçicisini Fiziksel G/Ç Diyagramı olarak değiştirin. Çizgileri tahsis edilmiş alışverişlerden ve conduit'lerden gelir; diyagram denetimleri (araç çubuğunda Denetimler) onu taşıyacak conduit'i olmayan her alışverişi listeler. Bkz. fiziksel bir mimari oluşturma ve arayüzlerini denetleme.
- Kendi diyagramını açmak için bu Asset Diyagramında EPS öğesine çift tıklayın ve yukarıda gösterilen iki EPS görünümü için tür seçicisini Fiziksel G/Ç Diyagramı veya İç Blok Diyagramı olarak değiştirin.
- Tahsisli hiyerarşi için 1 EO-1 Spacecraft öğesinin Asset Diyagramı'nı yeniden açın, tür seçicisini Hiyerarşi Diyagramı olarak değiştirin, araç çubuğunda Yapılandır düğmesine tıklayın ve Seçenekler altındaki Tahsis Hiyerarşisi ön ayarına tıklayın. Bkz. Tahsis Hiyerarşisi ön ayarı.
- İşlevler arasındaki alışverişler için Arayüzler → N² Diyagramları, her conduit'in durumu ve kapasite denetimi için Arayüzler → Arayüz Kaydı öğesini açın.
- Doğrulama → Model denetimleri öğesini çalıştırın: Action.11 hiçbir asset'in gerçekleştirmediği eylemleri, Asset.11 hiçbir eylem gerçekleştirmeyen asset'leri, Asset.13 de ortak bir conduit'i olmadan öğe alıp veren asset'leri listeler.
Bir Action Diyagramındaki bir akıştan Düzenle ▾ → Asset Diyagramı oluştur, gerçekleştiricilerden ve alıp verdikleri öğelerden ilk fiziksel bağlamı oluşturur.
Sonra nereye gidilir
- Holarch'ta mimari: varlıklar, tahsis ve işlevsel arayüzlerden çıkan fiziksel arayüzler.
- Holarch'ta davranış: işlev hiyerarşileri, FFBD'ler, eylem diyagramları ve simülasyon.
- Diğer diyagramlar belgeleri: Asset, Fiziksel G/Ç, N2 ve Arayüz Kontrol Diyagramları.
- Model denetimleri belgeleri: tahsis edilmemiş işlevleri ve eksik arayüzleri bulan kurallar.