Model tabanlı sistem mühendisliği
MBSE nedir?
Bu sayfayı dinleyin 7 dk
Model tabanlı sistem mühendisliği (MBSE), mühendislik bilgisini bir dizi ayrı belge yerine sistemin bağlantılı bir modelinin tuttuğu bir sistem mühendisliği yapma biçimidir. Gereksinimler, işlevler, bileşenler, arayüzler, testler ve riskler bir kez kaydedilir, birbirine bağlanır ve her kitleye ihtiyaç duyduğu biçimde gösterilir.
Belgelerden bir modele
Belge tabanlı sistem mühendisliğinde sistem bir dosya yığınında yaşar: bir gereksinim şartnamesi, bir mimari açıklaması, arayüz kontrol belgeleri, bir test planı, bir risk kaydı ve bunları birbirine bağlamaya çalışan elektronik tablolar. Her dosya ayrı ayrı yazılır ve incelenir. Bir gereksinim değiştiğinde birinin ona bağlı her yeri bulması ve her birini elle güncellemesi gerekir. Küçük bir projede bu işe yarar. Büyük bir projede belgeler birbirinden uzaklaşır ve incelemeler zamanlarını tasarımı değerlendirmek yerine tutarsızlıkları bulmakla geçirir.
MBSE bilgiyi bir modele taşır. Bir gereksinim bir dosyadaki bir paragraf değil, kendi kimliği, öznitelikleri ve bağlantıları olan bir öğedir. Onu karşılayan işlev, o işlevi gerçekleştiren bileşen ve onu doğrulayan test de öğedir ve aralarındaki bağlantılar modelin parçasıdır. Belgeler hâlâ vardır, çünkü insanlar onları hâlâ okur ve imzalar; ancak modelin yanında bakımı yapılmak yerine modelden üretilirler.
Uluslararası Sistem Mühendisliği Konseyi (INCOSE), MBSE'yi konsept evresinden geliştirmeye ve sonraki yaşam döngüsü evrelerine kadar gereksinimleri, tasarımı, analizi, doğrulamayı ve geçerlemeyi desteklemek için modellemenin biçimselleştirilmiş uygulaması olarak tanımlar. Uygulamada bu, modelin mühendislik ekibinin ana çalışma ürünü olduğu anlamına gelir.
Temel fikirler
Tek bir doğruluk kaynağı
Sistemle ilgili her olgu bir kez kaydedilir. Bir bataryanın kütlesinin, bir gereksinimin metninin veya bir arayüzün sahibinin modelde tek bir yeri vardır. Onu gösteren her diyagram, tablo ve belge o tek değeri okur; böylece bir yerde yapılan bir değişiklik kullanıldığı her yerde görünür. Holarch'ta her sayfa tek bir modelin görünümüdür: bkz. Holarch'ın arkasındaki model.
İzlenebilirlik
Bağlantılar modelin parçası olduğu için bir paydaş ihtiyacından bir gereksinime, onu karşılayan işlevlere ve bileşenlere ve onu doğrulayan testlere uzanan zincir iki yönde de izlenebilir. Bu, iki gündelik soruyu yanıtlar: tasarımın bu parçası neden var ve bu gereksinim değişirse neler etkilenir? Bir izlenebilirlik matrisi boşlukları gösterir ve bir kaynak öğedeki değişiklik, aşağı akıştaki bağlantılarını yeniden bakılmak üzere işaretleyebilir. Bkz. ihtiyaçlar ve gereksinimler.
Tek modelin görünümleri
Farklı kişiler aynı sistemin farklı resimlerine ihtiyaç duyar. İşlevsel akış blok diyagramı (FFBD) işlevlerin sırasını, blok diyagramı yapıyı, N-kare grafiği arayüzleri, şartname ise gereksinimleri numaralı metin olarak gösterir. MBSE'de bunlar ayrı çizimler değil, aynı öğelerin görünümleridir. Bir diyagramda bir işlevi yeniden adlandırın; yeni ad şartnamede de görünür. Bkz. davranış ve mimari.
Birinci sınıf öğeler olarak arayüzler
Birçok sistem sorunu alt sistemlerin buluştuğu yerde ortaya çıkar. Bir model her arayüzü uç noktaları, taşıdığı veri veya malzeme ve kapasitesiyle bir öğe olarak kaydeder; böylece arayüz kontrol belgeleri ayrıca yazılmak yerine kayıttan üretilebilir. Bkz. arayüzler.
Yerleşik doğrulama
Her gereksinim bir doğrulama yöntemi ve onu doğrulayan test senaryolarına bağlantılar taşıyabilir. Bu test senaryolarına karşı kaydedilen test sonuçları gereksinim başına toplanır; böylece bir gereksinim doğrulama izlenebilirlik matrisi (RVTM) neyin doğrulandığını, neyin başarısız olduğunu ve neyin henüz testi olmadığını gösterir. Bkz. doğrulama.
Aynı veriler üzerinde analiz
Bir model, bir belgenin denetlenemeyeceği ve analiz edilemeyeceği biçimlerde denetlenebilir ve analiz edilebilir. Kural tabanlı denetimler gerçekleştireni olmayan işlevleri veya testi olmayan gereksinimleri bulur. Bir işlevsel akışın simülasyonları süreyi ve maliyeti tahmin eder. Bütçeler kütleyi, gücü ve maliyeti sınırlarına göre izler. Riskler ve ödünleşim çalışmaları ilgili oldukları öğelere bağlanır. Bkz. risk ve kararlar.
Modelleme dilleri
Bir modelin bir dile ihtiyacı vardır: tanımlı bir öğe türleri, ilişkiler ve diyagramlar kümesi. MBSE için yaygın olarak iki dil kullanılır.
- SysML (Systems Modeling Language), gereksinimler, yapı, davranış ve parametrikler için diyagram türleri olan, sistem mühendisliğine yönelik genel amaçlı bir modelleme dilidir.
- LML (Lifecycle Modeling Language), küçük bir varlık sınıfları ve ilişkiler kümesi etrafında kurulmuş, basit diyagramları olan açık bir dildir ve teknik tasarımın yanında maliyet, zaman çizelgesi, risk ve kararlar gibi program konularını da kapsar.
Holarch her ikisiyle de çalışır. Bir SysML v2 projesi, metin olarak yazdığınız ve diyagramlarda düzenlediğiniz bir SysML v2 modelidir. Bir LML projesi LML 2.0'a dayanır, LML 1.x modellerini destekler ve SysML 1.x tarzı diyagramları onun görünümleri olarak çizer. SysML v2 projeleri, LML ve Holarch'ta SysML diyagramları hakkında daha fazlasını okuyun.
Bir MBSE çalışma ortamı bir ekibe neler vermeli
- Ortak bir model. Mühendisler, inceleyiciler ve müşteriler dışa aktarılmış kopyalara değil, aynı güncel modele bakar. Bkz. ortak çalışma.
- Tanıdık çıktılar. Modelden üretilen Word ve Excel biçiminde şartnameler, ICD'ler, test raporları ve inceleme paketleri. Bkz. planlama ve teslim.
- Mevcut işler için bir giriş yolu. Word şartnamelerinin, elektronik tabloların, ReqIF'in ve diğer araçlardan modellerin içe aktarılması; böylece bir proje sıfırdan başlamaz. Bkz. içe ve dışa aktarma başvurusu.
- Değişiklik üzerinde kontrol. Onaylar, temel çizgiler, değişiklik talepleri ve sürüm geçmişi; böylece ekip neyin üzerinde anlaşıldığını ve o zamandan beri neyin değiştiğini bilir.
- Büyüme alanı. Ekibin genişletebileceği bir şema ve bir program istediğinde DoDAF ve UAF gibi mimari çerçeve ürünleri. Bkz. çerçeveler.
MBSE ile nasıl başlanır
MBSE'yi başarıyla benimseyen ekipler genellikle küçük başlar ve modelin yerini hak etmesine izin verir.
- Gerçek bir sistem seçin. İncelemesi yaklaşan bir alt sistem veya küçük bir proje, şirket çapında bir yaygınlaştırmadan daha iyidir.
- Elinizdekiyle başlayın. Mevcut gereksinimleri içe aktarın, ardından onları karşılayan işlevlere ve bileşenlere bağlayın.
- İzlenebilirliği ilerledikçe ekleyin. Gereksinimleri test senaryolarına bağlayın ve bir izlenebilirlik matrisinin gösterdiği boşlukları yapılacaklar listesi olarak kullanın.
- Modelden bir belge üretin. Bir sonraki şartname veya ICD modelden geldiğinde ekip faydayı bir sonraki değişiklikte görür.
- Yalnızca gerektiğinde genişletin. Sınıfları, öznitelikleri ve diyagramları baştan değil, gerçek bir soru onları gerektirdiğinde ekleyin.
Küçük bir sistem üzerinde paydaş ihtiyaçlarından doğrulama matrisine ve bir gereksinim değişikliğine kadar her adımı görmek için MBSE örnek projesini okuyun.
Uygulamayı bir model oluşturarak öğrenmek için SysML v2 eğitiminden başlayarak sistem mühendisliği kılavuzlarını okuyun.
Holarch tarayıcıda çalışır; öğrenciler ve eğitmenler onu ücretsiz kullanır. Holarch'ın bir MBSE aracı olarak neleri kapsadığını okuyun, başlangıç kılavuzunu izleyin veya Dersler için Holarch sayfasına bakın.